By zoilo M.Lapus, president, Asian Pig Veterinary Society, Philippines Post-weaning multisystemic wasting syndrome (PMWS) เกิดขึ้นครั้งแรกในแคนาดา ในปี 1991 จากนั้นมีรายงานการระบาดในหลายประเทศ

ปัจจุบันมีการรายงานการระบาดของ PMWS ในประเทศจีน เกาหลี ญี่ปุ่น ฟิลิปปินส์ ไตหวัน และประเทศไทย

กลุ่มอาการจะเพิ่มขึ้นในสุกรอนุบาลและสุกรรุ่น แสดงอาการต่าง ๆ ทั้ง หายใจลำบาก (dysnoea) ท้องเสีย (diarrhoea) และดีซ่าน (jaundice)

พบรอยโรคที่ผิวหนังเป็นปื้นสีม่วง แต่บ่อยครั้งเป็นภาวะที่เกิดร่วมกับ PDNS หรือ Porcine dermatitis and nephropathy syndrome และการติดเชื้อ Pasteurella multocida ต่อมน้ำเหลืองโดยเฉพาะบริเวณขาหนีบ (inguinal region) มีการขยายใหญ่

ปัจจุบันสาเหตุขั้นต้นของกลุ่มอาการคาดว่ามาจาก porcine circovirus type 2 (PCV 2 ) โดย ไวรัสสามารถแยกได้ในสุกร

ในเอเชียพบรอยโรคของ PMWS โดยการใช้กล้องจุลทรรศน์อิเล็คตรอนแยกเชื้อ circovirus ในปี 1997 ต่อมามีการระบาดของ PMWS ในไตหวันตรวจสอบโดยวิธี PCR ในญี่ปุ่นมีการระบาดของ PMWS ในปี 1996 มีการเปิดเผยในปี 1997 เริ่มแรกสุกรจะพบมีรอยโรคที่ตับร่วมกับ cytoplasmic inclusion bodies เชื้อ circovirus สังเกตได้ด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน

ต่อมา PCV 2 สามารถแยกโดยวิธี Immunohistochemistry PCR และ กล้องจุลทรรศน์อิเล็ค ตรอน จากอวัยวะที่ผลิตเม็ดเลือดขาว lymphocyte (lymphoid organ) ของสุกรที่ติดเชื้อ การวินิจฉัยครั้งแรกของสุกรในเกาหลีมีรายงานในปี 2000 โดยการใช้วิธี Immunohistochemical และ PCR

ประเทศไทยพบลักษณะรอยโรคของ PMWS และ PCV2 ในปี 1999 แม้ว่าผลการศึกษาย้อนหลังของ PMWS พบรายแรกในประเทศไทยในปี 1993 กลุ่มอาการ PMWS และ PCV 2 ในจีนรายงานในปี 2001 ฟิลิปปินส์รายงายในปี 2002

การเกิดการติดเชื้อ PCV 2 และ PMWS พบในญี่ปุ่นและจีนในปี 1999 และ 2002 ตามลำดับ โดยวิธี indirect immunofluorescencc ตารางที่ 1

การสำรวจความชุกของ PCV 2 และ PMWS ในเอเชีย วินิจฉัยตามเกณฑ์ 3 เกณฑ์

•  แสดงอาการ ซูบผอมลงเรื่อย ๆ ซีดหรือบางครั้งพบดีซ่าน ปอดอักเสบ และลำไส้อักเสบ

•  ลักษณะรอยโรคเมื่อดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ พบการอักเสบแบบเนื้องอกเม็ดเล็ก ๆ (granulomatous inflammation) หรือ inclusion bodies

•  PCV 2 แสดงรอยโรคเหล่านี้

การศึกษาโดยใช้ PCR จากนั้นย้อมด้วย immunohistochemical ทั้ง 2 วิธี ใช้ทดสอบ PCV 2 ที่มีการติดเชื้ออย่างกว้างขวางในเอเชีย บ่งชี้ว่าสุกรส่วนใหญ่มี PCV 2 แต่ไม่แสดงอาการของ PMWS

การสำรวจทางระบาดวิทยาของฟาร์มสุกรต่อ PMWS ในประเทศแถบเอเชีย แสดงอัตราการตายหลังหย่านมระหว่าง 5 – 30%

อัตราการตายบันทึกระหว่าง 30 – 120 วัน อย่างไรก็ตามได้มีการสังเกตต่อมาในประเทศญี่ปุ่นว่ากลุ่มอาการ PMWS ไม่มีผลโดยตรงต่อผลผลิตของฟาร์มเมื่อส่งโรงฆ่าที่อายุเฉลี่ย (190 วัน) ยกเว้นเมื่อมีการติดเชื้อแทรกซ้อนรุนแรง

สังเกตการติดเชื้อร่วมกันของ PCV 1 PRRSV PPV SIV HCV PRV APP PM HPS และ Streptococcus suis ในญี่ปุ่นและเกาหลี

HCV PRV Bordetella bronchiseptica และ Salmonella cholerasuis พบในการติดเชื้อ PCV 2 และ PMWS ในประเทศฟิลิปปินส์ การติดเชื้อร่วมกันกับ PRRS และ PRV และแบคทีเรียก่อโรคที่สร้างความเสียหายใน 4 ฟาร์ม 400 450 500 และ 1,500 แม่ ในฟิลลิปปินส์ อัตราการตายจากสุกรอายุ 6 – 14 สัปดาห์ ระดับต่ำที่ 54 – 96% ในปี 2003

พบว่ามีผลกระทบอย่างมากเมื่อเกิด Porcine respiratory disease complex (PRDC) ร่วมกับ PMWS/PCV 2

ปัญหานี้ไม่พบว่ามีความสัมพันธ์กับขนาดของฝูง และมีความรุนแรงมากขึ้นเมื่อมีการจัดการที่แย่

การใช้วัคซีนยังไม่ให้ผลที่น่าพอใจ นักวิชาการเอเชียมีการแนะนำต่าง ๆ ต่อเจ้าของฟาร์มสำหรับการควบคุมการติดเชื้อ PMWS/PCV 2

ผลที่ทำให้ดีขึ้นมาจากการเปลี่ยนการจัดการดังนี้

•  ปรับมาใช้ระบบเข้าหมด – ออกหมด (call-in, all-out)

•  ลดจำนวนประชากร

•  ให้มีการย้ายฝากให้น้อยที่สุดหลังจาก 24 ชั่วโมงหลังคลอด

•  ลดความเครียดจากสิ่งแวดล้อม

•  เพิ่มความเข้มงวดของระบบความปลอดภัย (biosecurity)

•  ควบคุมการเกิดการติดเชื้อด้วยวัคซีน ยาปฏิชีวนะ และการจัดการ

•  ปรับโภชนะด้วยการเสริมสารกระตุ้นภูมิคุ้มกันและจุลชีพที่เป็นประโยชน์

หลักการง่าย ๆ ในการควบคุมความรุนแรงของ PMWS ที่บรรยายโดย Dr.Mike Muirhead แนะนำกฎทอง 3 ข้อ ดังนี้

•  Limit pig to pig contact ลดการสัมผัสจากสุกรกับสุกรคอกอื่น

•  Stress is a killer ลดความเครียด

•  Good hy g icne มีการสุขาภิบาลที่ดี

ความชุกของโรคที่เพิ่มขึ้นของ PMWS/PCV 2 จะกลายเป็นความเสียหายของผู้ผลิตสุกร ข้อมูลที่มีการเผยแพร่สม่ำเสมอของการติดเชื้อ PMWS หรือ PCV2 แสดงเพียงบางประเทศในเอเชีย ดังนี้ จีน ญี่ปุ่น เกาหลี ฟิลิปปินส์ ไต้หวัน และประเทศไทย โดยไม่สามารถลดการเกิดโรคที่กระจายไปได้กว้างในภูมิภาคนี้

นี้คือบทสรุปหลังจากมีการอภิปรายที่ยาวนานของปัญหาระหว่าง Asian Pig Veterinary Society Congres in Seoul เกาหลีใต้ เมื่อกันยายน (2003) รวมถึงระบาดวิทยาของโรคในเอเชีย ซึ่งปัจจุบันสังเกตพบได้คล้ายคลึงกันในส่วนต่าง ๆ ทั่วโลก

ตารางที่ 1 รายงานกลุ่มอาการ PMWS ในเอเชีย

ตารางที่ 2 อายุเฉลี่ยที่ส่งโรงฆ่าสัตว์และอัตราการตายจาก 20 – 120 วันในญี่ปุ่น